Theo Khoa học: Một bác sĩ nổi tiếng người Mỹ – ông Oliver Wendell Holmes (thế kỷ XIX) từng có câu nói bất hủ: “Không có một bộ óc vĩ đại nào có thể phát minh ra được những dưỡng chất có giá trị hơn sữa mà bầu sữa mẹ cung cấp”.
Điều này hoàn toàn đúng khi mà sữa mẹ chứa tất cả các chất dinh dưỡng cần thiết cho nhu cầu tăng trưởng của trẻ sơ sinh và trẻ nhũ nhi. Các nhà khoa học đã tìm thấy trong sữa mẹ có đầy đủ các nhóm chất: đạm, đường, khoáng, vitamin và nước. Đặc biệt sữa mẹ chứa nhiều yếu tố có hoạt tính sinh học như: các yếu tố miễn dịch, các yếu tố tiêu hóa – hấp thu chất dinh dưỡng mà “sữa nhân tạo” không thể “ăn cắp” được.
Hơn thế, sữa mẹ có ít nhất 60 loại enzyme bên cạnh thành phần hoàn hảo những chất dinh dưỡng đa lượng và vi lượng mà không một loại sữa bột nào trên thị trường có được.
Chất đạm: So với sữa bò, sữa mẹ ưu việt hơn nhiều. Sữa mẹ cho năng lượng cao hơn sữa bò. Sữa bò có lượng protein cao gấp 3 lần sữa mẹ, do đó không thích hợp cho trẻ, nhất là trẻ sơ sinh khó tiêu hóa. Chất đường trong sữa mẹ có nhiều lactose gấp 2 lần sữa bò, cần thiết cho sự phát triển của thần kinh và giúp các vi khuẩn có ích trong đường ruột phát triển. Nếu như trong sữa bò, chất đạm có thành phần β-lactoglobulin có thể khiến cơ thể trẻ không dung nạp được sữa thì trong sữa mẹ có nhiều α-lactalbumin. Vai trò của chất này là giúp chất béo trong sữa mẹ dễ tiêu hóa và trẻ hấp thụ rất tốt. Ngoài ra, trong chất đạm sữa mẹ có nhiều loại axit được điều tiết phù hợp cho sự tăng trưởng của trẻ qua từng giai đoạn. Sữa công thức chỉ bắt chước được sữa mẹ theo chế độ dinh dưỡng, còn tính sinh học thì không thể. Thành phần đạm trong sữa mẹ có hoạt tính sinh học như: men tiêu hóa (amylase, protease, lipase…), yếu tố miễn dịch (immunoglobulins, lactoferrin, lysozyme, bifidus, factor, cytokins, tế bào miễn dịch…), hormons và các yếu tố tăng trưởng (như: epidermal growth F., prolactin, thyroxin, insulin, HGH, FSH, TSH…). Tính sinh học này đã khiến các loại sữa công thức phải “ghen tị”.
Đặc biệt, chất đạm của sữa mẹ có hoạt tính sinh học, không chỉ cung cấp hàm lượng dinh dưỡng đơn thuần mà còn giúp các hoạt chất khác hoạt hóa. Cụ thể, sữa mẹ kích thích tạo ra các kháng thể bền vững (S-IgA) trong môi trường axit của dịch vị và các men thủy giải của dịch tiết, có khả năng chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn qua đường niêm mạc như: nhiễm trùng tiêu hóa, nhiễm trùng tiết niệu sinh dục, ngăn cản sự bám dính của các vi khuẩn lậu cầu, phế cầu, vi-rút cúm… Và kháng thể S-IgA lại có rất nhiều trong sữa non của mẹ (được tiết ra trong một tuần đầu sau sinh).
Chất đường chủ yếu là lactose và có cả axit sialic là thành phần của oligosaccharides cấu tạo khớp thần kinh, giúp bé chống nhiễm trùng và tăng khả năng học tập.
Chất béo: Cung cấp đến 50-55% năng lượng cho bé và càng về cuối cữ bú thì sữa càng nhiều chất béo. Chất béo được hấp thu dễ dàng qua niêm mạc ruột nhờ cấu trúc lipid đôi. Cấu trúc này được hình thành nhờ cơ chế tế bào sản xuất và tiết sữa của cơ thể người mẹ. Trong khi chất béo trong sữa công thức chỉ là một lớp lipid chứ không phải là màng tế bào (lipid đôi) nên sẽ được hấp thu hoàn toàn qua niêm mạc em bé. Trong chất béo của sữa mẹ có 99% là triglycerides và 1% là phospholipids, cholesterol, axit béo tự do, diglycerides. Ngoài ra, trong chất béo còn có axit Docosahexaenoic (DHA) và axit Arachidonic (ARA) giúp phát triển hệ thần kinh. Còn sữa công thức không có sự đồng nhất trong các tỷ lệ này.
Chất bột đường là nguồn cung cấp năng lượng nên trẻ bú sữa mẹ tăng cân nhanh hơn bú sữa bò. Chất béo cao hơn trong sữa mẹ có vai trò là chất chuyên chở những vitamin A và D, cùng với acid béo thiết yếu là acid linoleic, đóng vai trò sống còn cho sự phát triển của hệ thần kinh cũng như chức năng mô. Vitamin A ở sữa mẹ cao gấp 2 lần sữa bò nên bú mẹ không bao giờ bị thiếu vitamin A. Ngoài ra, trong sữa mẹ còn có các kháng thể IgA phòng bệnh cho người, các thực bào, bạch cầu kháng khuẩn, interfron kháng virus…
Vitamin và khoáng chất: Khoáng chất trong sữa không phụ thuộc vào chế độ ăn của mẹ, dù sắt và kẽm có nồng độ thấp nhưng tính khả dụng sinh học lại được hoạt tính tối đa, giúp trẻ hấp thu cao. Ngoài ra, thành phần canxi trong sữa mẹ là 1,9-2,4 so với phốt pho là 1. Đây là điều mà sữa công thức mong muốn đạt được, tuy nhiên, dù sữa công thức có bổ sung nhiều canxi hơn sữa mẹ thì cơ thể trẻ cũng không hấp thu hết và tối ưu như canxi trong sữa mẹ, thậm chí canxi trong sữa công thức nhiều còn gây táo bón cho bé.
Sữa mẹ chính là phần thân thể của mẹ đã nuôi dưỡng và bảo vệ những đứa trẻ nhỏ bé và yếu đuối trước môi trường sống đầy rẫy những nguy cơ khi trẻ rời lòng mẹ.
Cho con bú bằng sữa mẹ hàng năm trên toàn thế giới đã cứu trên 1,5 triệu trẻ em thoát khỏi cái chết, giảm tỉ lệ tử vong trẻ em gấp 2-3 lần, giảm tỉ lệ tiêu chảy ở trẻ gấp 14 lần.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét